In de afgelopen 25 jaar is het gebruik van opiaten in Nederland sterk gestegen. Opiaten worden van oudsher ingezet bij maligne (kanker)pijn, maar tegenwoordig ook vaak bij andersoortige pijn.
Inmiddels zien we dat opiaten bij niet-maligne pijn veelvuldig langdurig worden ingezet. Het positieve effect van opiaten op pijnklachten en op lichamelijk functioneren op de lange termijn is gering bij pijnklachten die niet aan kanker zijn gerelateerd. Daar staan potentieel gevaarlijke bijwerkingen tegenover, zoals ileus, en ongewenste effecten zoals de ontwikkeling van tolerantie, lichamelijke afhankelijkheid, verslaving en hyperalgesie.
In september 2025 is in Limburg en de regio Nijmegen het project HERO gestart: Hybride afbouw van opiaten in de eerstelijnszorg. Meer dan 70 apotheken werken hierin samen met SIR, KNMP en Pharmi om patiënten die al langere tijd pijnstillers met opiaten gebruiken, te helpen deze veilig en verantwoord af te bouwen. VGZ helpt als zorgverzekeraar dit project te versnellen.
Patiënten krijgen persoonlijke begeleiding van hun apotheker, aangevuld met digitale ondersteuning via de MedicijnWijs-app. Zo ontvangen zij informatie, herinneringen en praktische tips, terwijl hun voortgang goed in de gaten wordt gehouden. Daarnaast werken apothekers nauw samen met huisartsen en andere zorgverleners.
Het doel is dat minstens 10% van de deelnemers hun opiaten succesvol kan afbouwen.
Presentatie afbouw en uitgiftebegeleiding opiaten